L006.040頓斷指認究竟解脫廣闊界 C3.5S

༄༅།། ཁྲེགས་ཆོད་ངོ་སྤྲོད་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས་བཞུགས་སོ༔། «

»«། ངོ་བོ་ཁྱབ་བརྡལ་དོན་གྱི་ཀློང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔། སྐལ་ལྡན་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ལ༔། གནད་ཀྱི་ཞལ་གདམས་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ལས༔། ཁྲེགས་ཆོད་དང་ཐོད་རྒལ་ལོ༔། དང་པོ་ནི༔། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ༔། མ་བཅོས་རྩོལ་སྒྲུབ་ཡེ་ནས་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་དོན༔། རྒྱུད་ལ་རྟོགས་པའི་གད»ི«ང་མ་ཐོབ་ན་དོན་མེད་དེ༔། ཀློང་གསལ་ལས༔། ཐེག་པའི་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོར་རྫོགས༔། ངོ་བོ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དོན༔། དེ་མེད་ཚིག་སོགས་དོན་མེད་འགྱུར༔། ཅེས་སོ༔། དེ་ལ་ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱི་གཞིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་པ་གལ་ཆེ་སྟེ༔། དང་པོ་རྟོག་པ་རྩད་བཅད་པ་ནི༔། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལས་གདངས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བའི་ཕྲ་མོ་འདི༔། སྟོང་གསལ་དུ་མ་ཤེས་པས་བདག་འཛིན་རང་རྒྱུད་དུ་ཞེན་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ཡིན་ཏེ་བཏགས་གྲོལ་ལས༔། སྲིད་པའི་རྩ་བ་བདག་འཛིན་ཉིད༔། ཅེས་སོ༔། དེའི་རྩ་བ་རྩད་བཅད་པ་ནི༔། སྐྱེས་བུ་གཅིག་ལ་བྱེད་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་པོ་འདི་ལས་གཞན་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད་པས༔། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་པོ་འདིའི་མར་འཁོར་བར་འཁྱམས་མཁན་དེ་གང་ཡིན༔། ཡར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་གང་གིས་འདོད༔། བདེ་སྡུག་གི་རྟེན་ཐམས་ཅད་གང་གིས་བྱེད༔། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་སོ་སོ་བས་བྱེད་དམ་ཚོགས་པ་གཅིག་པས་བྱེད༔། བརྟགས་པས་བྱེད་མཁན་གྱི་རྩ་བ་སེམས་སུ་ཐག་ཆོད་པར་འགྱུར་རོ༔། ཀློང་གསལ་ལས༔། ཉག་གཅིག་འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་གཞི༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ནས་སེམས་ཀྱི་མཚང་བཙལ་བ་ནི༔། བྱེད་མཁན་སེམས་སུ་འདུག་ན་སེམས་ཀྱི་གཞི་འཁོར་འདས་ཙམ་དུ་མ་ཕྱེ་བའི་གོང་ནས་དང་པོ་སེམས་འཁོར་བར་འཁྱམས་མཁན་དེ་གང་ཡིན༔། སུས་བཟོས༔། ཇི་ལྟར་འཁྱམས་པ་ཡིན་བརྟགས་པས་དེ་གང་ནས་ཀྱང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ༔། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས༔། ཐོག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཀ་དག་ལ༔། འཁྲུལ་ཞེས་ཙམ་དུ་བརྗོད་པ་མེད༔། དེ་བཞིན་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཅི༔། དེ་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་གདོད་ནས་དག༔། ཅེས་སོ༔། དེ་ནས་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་ལ་བརྟག་པ་ནི༔། དེ་ལྟར་གཞིའི་མ་ཚང་མ་རྙེད་ཀྱང་༔། འཁོར་འདས་སུ་འཛིན་པའི་རྩ་བ་འདི་ཇི་སྲིད་དུ་བརྟགས་ཏེ༔། ཕྱི་སྣོད་ནང་བཅུད་ལུས་ཕྱི་ནང་མགོ་མཇུག་ལ་སོགས་པའི་གནས་གང་ནས་བྱུང་༔། རྩ་བ་ཅི་ལས་སྐྱེས༔། ད་ལྟ་གང་ན་གནས༔། ཇི་ལྟར་བརྟེན༔།

這是完整的直譯： 頂禮遍滿本性意義的廣大境界。 為有緣者入道，關鍵口訣教授有二：頓斷和頓超。 首先是頓斷： 一切顯現和存在的現象無有邊際和偏向，本來離於造作和勤作的本性為本凈的意義。如果沒有在相續中獲得證悟的確信，就沒有意義。如《廣大境界》中說："諸乘法在本性中圓滿，本性是一切法的意義，若無此則言詞等無意義。" 因此，如實介紹頓斷的基礎意義很重要。首先追究念頭： 心的本性空無所成，從中顯現各種光芒，由於不知是空明而執著為自我，從而在輪迴中流轉。如《解脫系》中說："輪迴的根本即是我執。" 追究其根源： 對於一個人來說，一切行為之前都離不開身語意三者，除此之外別無去處。那麼，在身語意三者之下輪迴流轉的是什麼？向上欲求成佛的是什麼？一切苦樂的依處是什麼？是由身語意三者各自造作還是共同造作？經過觀察，就會確定造作的根本是心。如《廣大境界》中說："唯一的輪迴涅槃之基。" 然後尋找心的缺陷： 如果造作者是心，那麼在心的基礎尚未分為輪迴涅槃之前，最初輪迴流轉的心是什麼？誰造作的？如何流轉的？經過觀察就會發現無從尋找。如《珍珠串》中說："最初本凈中，無所謂迷亂，同樣也無不迷亂，因此迷亂本來清凈。" 然後觀察生住去三者： 雖然如此未找到基礎的缺失，但仍要觀察執著輪迴涅槃的根本：外器世界內情世界、身體內外上下等從何處生起？根本從何而生？現在住於何處？如何依止？

ད་ལྟ་གང་ན་གནས༔། ཇི་ལྟར་བརྟེན༔། ཐ་མ་གང་ནས་གང་དུ་འགྲོ༔། འགགས་པ་ཡིན་ནམ་བརྟགས་པས་གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་༔། གང་དུ་ཡང་མི་གནས༔། གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ༔། རྩ་བྲལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་གོ་བར་འགྱུར་རོ༔། བཏགས་གྲོལ་ལས༔། ཕྱི་ནང་ཀུན་བརྟགས་ཡེ་སྟོང་གྲོལ༔། ཅེས་སོ༔། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་གཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་བརྟགས་ཀྱང་༔། རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་རྙེད༔། ཇི་ལྟར་ཡང་མ་མཐོང་བས་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་རྩ་བྲལ་དུ་འདུག་པས་བདག་འཛིན་རང་སར་གྲོལ་བའོ༔། དེ་ལྟར་བདག་འཛིན་རང་སར་གྲོལ་ཙ་ན་གཟུང་འཛིན་སྲིད་རྩའི་རྣམ་རྟོག་རང་སར་གྲོལ་བས་དཔེར་ན་རྩ་བ་བཅད་པའི་སྡོང་པོ་ལ་ལོ་འདབ་ངང་གིས་སྐམ་པ་བཞིན་ནོ༔། ལུང་ལས༔། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་དག་ཤེས་ན༔། གཞི་དོན་མངོན་གྱུར་རང་སར་གྲོལ༔། ཅེས་སོ༔། དེ་ནས་རྣམ་རྟོག་སེམས་སུ་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔། རིག་པའི་རང་རྩལ་མི་དྲན་དགུ་དྲན་འདི་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ༔། རགས་པ་དང་༔། ཕྲ་བ་དང་༔། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་རང་སྣང་རིག་པའི་འཆར་ཚུལ་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་དེ༔། དེ་ཡང་ངོ་བོ་རིག་སྟོང་ཝལ་པོ་རྗེས་མེད༔། རང་ཤར་རང་གྲོལ༔། ངོ་བོ་སྟོང་གསལ་ལས་མ་འདས་ཏེ༔། རྒྱ་མཚོ་ལས་རླབས་གཡོ་བའམ༔། མཁའ་ལ་སེར་བུ་གཡོ་བ་བཞིན་ནོ༔། ཀློང་གསལ་ལས༔། སེམས་ལས་དྲན་བསམ་རིག་པའི་རྩལ༔། སྣང་ཤེས་དག་ཏུ་གྱུར་ཚད་ཀུན༔། རིག་པ་ཉིད་ལས་ལོགས་ན་མེད༔། ཅེས་སོ༔། དེ་ནས་སེམས་སྟོང་པར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔། དེ་ལྟར་འཕྲོ་མཁན་གྱི་སེམས་གཞི་ནས་མེད་དེ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་ཀྱང་ངོ་བོ་འདི་ཡིན་བསྟན་རྒྱུ་མི་རྙེད་ལ༔། གསལ་ཙམ་རིག་ཙམ་དུ་སྣང་ཡང་དཔེས་མཚོན་དུ་མེད༔། དངོས་སུ་བསྟན་དུ་མེད༔། ཚིག་གིས་འདི་ཞེས་བསྟན་རྒྱུ་མི་རྙེད་དོ༔། དཔེར་ན༔། འདུས་མ་བྱས་པའི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ༔། གང་གིས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མི་བཏུབ་པའོ༔། རྒྱུད་ལས་ཀྱང་༔། འགྱུ་བྱེད་ཉིད་ལ་ཚུར་བལྟས་པས༔། མ་སྤངས་རང་གྲོལ་སེར་བུ་འདྲ༔། ཞེས་སོ༔། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས༔། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་དཔྱད་པའི་ཡུལ་མེད་དེ༔། སྔར་འདས་པ་མེད་དོ༔། ཕྱིས་འབྱུང་བ་མེད་དོ༔། ད་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ༔། ལས་མེད་དོ༔། བག་ཆགས་མེད་དོ༔། མ་རིག་པ་མེད་དོ༔། སེམས་མེད་དོ༔། ཤེས་རབ་མེད་དོ༔། འཁོར་བ་མེད་དོ༔། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ༔། རིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ༔། ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ༔།

現在住於何處？如何依止？最後從何處去往何處？是否消失？經過觀察，發現從何處也未生起，不住于任何處，也不去往任何處。將會理解無根本、無變化的意義。如《解脫系》中說："內外一切分別本空解脫。" 如此觀察並分析觀察者的意識本身，也發現自性不成立，連微塵也不可得。因為無論如何也看不見，所以自性空無根本，我執自然解脫。 當我執自然解脫時，能取所取、輪迴根本的分別念自然解脫，就像砍斷樹根，枝葉自然枯萎一樣。如經中說："若知阿賴耶識清凈，基礎意義顯現自然解脫。" 然後將分別念指認為心： 覺性的自然力用，不論是否記得，都稱為心。粗分、細分和無記的一切微細分別念，無不包含在自顯覺性的顯現方式中。其本性為覺空赤裸無痕，自生自解，本性不離空明，如海中波浪起伏或空中微風吹動。如《廣大境界》中說："從心而生憶想覺性力，一切顯現和認知，無不是覺性本身。" 然後將心指認為空性： 如此，能起唸的心從根本上不存在，經過觀察也找不到可以指示的本性。雖然顯現為明瞭和覺知，但無法用比喻形容，無法直接指示，也無法用語言表達。例如，就像無為虛空一樣的菩提心法性，無法用任何方式描述。如續部中說："觀察動念本身，不斷自解如微風。" 如《無文字》中說："自生本智的見地無可觀察之境。無過去，無未來，現在也不住。無業，無習氣，無無明，無心，無智慧，無輪迴，無涅槃。覺性本身也不存在，無任何顯現為本智。"

ཡེ་ཤེས་སུ་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ༔། དེ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ངོ་༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ནས་སྟོང་པ་སྣང་བར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔། དེ་ལྟར་མེད་བཞིན་དུ་རྩལ་སྣང་ཅིར་ཡང་སྣང་བས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ༔། རྒྱ་མ་ཆད་པ༔། ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བ༔། ཆོས་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་ཅིང་ཅིར་ཡང་སྣང་བའོ༔། རྒྱུད་ལས༔། འགག་མེད་རྩལ་ནི་ཅིར་ཡང་འཆར༔། སྟོང་གསལ་རིག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད༔། ཅེས་སོ༔། སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་དུ་ངོ་སྤྲད་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་ཡིན་བཙལ་བས་མི་རྙེད་ལ༔། འདི་ལ་སྣང་བྱ་བ་མེད་དེ་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་སེམས་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་དུ་བརྡལ་ཏེ༔། གང་ལྟར་སྣང་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་རྒྱ་མཚོ་ནང་གི་གཟའ་སྐར་བཞིན་ཡེ་ནས་སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་དུ་གནས་པའོ༔། རང་ཤར་ལས༔། སྣོད་བཅུད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད༔། དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཅན་ནོ༔། ཞེས་སོ༔། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས༔། དམིགས་པས་སྣང་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ༔། རང་བཞིན་མེད་པར་སུས་རྟོགས་པ༔། འདི་ལ་སྣང་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད༔། ཅེས་སོ༔། གཉིས་མེད་རང་གྲོལ་དུ་ངོ་སྤྲོད་པ་ནི༔། དོན་རང་བྱུང་གི་རིམ་པ་གསལ་སྟོང་གཉིས་མེད་རང་གྲོལ༔། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པར་ངོ་སྤྲད་དེ༔། རང་གི་རིག་པ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་གྲུབ་པ་མེད་དེ༔། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ངོས་བཟུང་མེད་པ་འདི༔། ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ༔། སྟོང་པ་སྟོང་པར་ཕྱང་མ་ཆད་པ་སྟེ༔། རང་ས་ན་ས་ལེ་ཧྲིག་གེ་བ་འདི་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ༔། དེ་ལྟར་གསལ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ངོ་ཤེས་པས་ནི་རང་རིག་སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྲོལ་ལོ༔། རིག་རྩལ་འགགས་པ་མེད་པ་ནི༔། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་གྲོལ་ལོ༔། ཅིར་སྣང་རང་ཤར་རང་གྲོལ་དུ་ངོ་ཤེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་གྲོལ་ལོ༔། ནོར་བུ་ཕྲ་བཀོད་ལས༔། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་རང་རིག་ཉིད༔། ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད༔། ཅེས་སོ༔། ཐལ་འགྱུར་ལས༔། རང་སེམས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ༔། གཅིག་ནས་གཉིས་སུ་སོང་བ་མེད༔། གང་གིས་གྲོལ་བ་མེད་པའི་སེམས༔། གཞི་ནས་རྫོགས་པས་འགྲོ་འོང་མེད༔། བརྟགས་པས་མ་རྙེད་རྒྱུ་མཚན་མེད༔། གཞི་རྩ་མེད་པས་སྟོང་གསལ་གནས༔། ཞེས་སོ༔། དུག་ལྔ་རང་གྲོལ་དུ་ངོ་སྤྲད་དེ༔། དེ་ལྟར་དུག་ལྔའི་རྣམ་རྟོག་རང་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔།

無任何顯現為本智。這一切都源於無執著。" 然後將空性指認為顯現： 如此，雖然不存在，但力用顯現為任何相，遍及一切而無變化，無邊無際，不偏不倚，無不成為法身的本性，而顯現為任何相。如續中說："無礙力用顯現為任何相，空明覺知而無變化。" 將顯空指認為無二： 如此，一切顯現雖尋求因緣也不可得，無所謂顯現，無有偏袒地鋪展於心性的廣大境界中。無論如何顯現，以自性空如海中星象，本來安住于顯空無二中。如《自生》中說："器世間眾生本來即空性，勝義世俗皆有形。"如《日月雙運》中說："誰能了知所緣顯現諸境無自性，於此顯空無二。" 將無二指認為自解脫： 實際上，自生的次第明空無二自解脫，指認為佛陀的密意。自己的覺性無實體和相，本性空無可執著，這就是法身普賢王如來。空性並非斷滅的空，而是自然明朗清晰，這就是法身普賢王如來。如此了知明空無二的自生本智，則自覺離戲而解脫為法身。覺性力用無礙，解脫為圓滿報身。了知任何顯現都是自生自解脫，則解脫為化身。如《寶嚴》中說："圓滿佛即自覺性，本性三世無變化。"如《超越》中說："所謂自心解脫，並非從一到二。無需解脫的心，本來圓滿無來去。觀察不得無緣由，無根本故住空明。" 將五毒指認為自解脫： 如此將五毒分別念指認為自解脫本智的游舞：

དེ་ལྟར་དུག་ལྔའི་རྣམ་རྟོག་རང་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔། ནང་དུག་ལྔའི་སེམས་ལ་མ་ཡེངས་པར་བལྟས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་དུ་རང་དག་སྟེ་གྲོལ༔། གཏི་མུག་ནི་མི་རྟོག་པ་སྟེ༔། ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་མ་གཡོས་པས༔། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་རང་གྲོལ༔། ཞེ་སྡང་ནི་གསལ་བས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རང་གྲོལ༔། ང་རྒྱལ་ནི་ཀུན་ལས་ང་རྒྱལ་བས་ཏེ༔། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསལ་སྟོང་དུ་རང་གྲོལ༔། འདོད་ཆགས་ནི་མ་འགགས་པའི་ངོས་ནས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ༔། བདེ་སྟོང་དུ་རང་གྲོལ༔། ཕྲག་དོག་ནི་ཐོགས་རྡུགས་མེད་པའི་ངོས་ནས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རང་གྲོལ་བའོ༔། དེ་ལྟར་རྩ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རང་རིག་ཏུ་གྲོལ་ལོ༔། རྩ་བ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལས༔། ཆོས་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་གྱེས་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཤེས་ཀུན་ལ་མཁས་ཤིང་ཀུན་ཤེས་གཅིག་ཏུ་རང་གྲོལ་བའོ༔། ཀློང་གསལ་ལས༔། ཉག་གཅིག་འཁོར་འདས་ཀུན་གྱི་གཞི༔། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རང་ལས་བྱུང་༔། དེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་བརྗོད༔། ཅེས་སོ༔། ཡང་༔། སྣ་ཚོགས་རིག་པའི་རྩལ་ཡིན་ཕྱིར༔། རིག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲོལ༔། འབངས་དང་རྒྱལ་པོ་ཇི་བཞིན་ནོ༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ནས་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་དུ་ངོ་སྤྲད་པ་ནི༔། དེ་ལྟར་ཚོགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྣང་བ་དང་༔། རྟོག་པ་ཕྲ་རགས་ལ་བལྟས་པས་རང་བཞིན་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་ལ་འཇའ་ཚོན་ཡལ་བ་བཞིན་གྲོལ་ལོ༔། རྩ་བ་གཅིག་ལས་མ་འགགས་པར་སོ་སོར་ཤར་ཡང་ངོ་བོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་གཡོས་པ་མེད་དེ༔། འགྱུ་བྱེད་རང་ཤར་དག་ཏེ་གྲོལ་ལོ༔། ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས༔། དམིགས་པས་སྣང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ༔། རང་བཞིན་མེད་པར་སུས་རྟོགས་པ༔། འདི་ལ་སྣང་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད༔། ཚོགས་དྲུག་མ་འགགས་ལྷུག་པའོ༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ལྟར་བསམ་འདས་བརྗོད་མེད་ཀྱི་ངང་ནས་མ་ཡེངས་པར་བལྟས་པས་ཆོས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་ཏེ༔། གདོད་མ་ནས་ཀ་དག་གི་གཞིར་རང་གྲོལ་ལོ༔། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་བློས་གཏད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་དེ༔། བསྒོམ་མི་བསྒོམ་གྱི་འཛིན་པ་ལས་རང་གྲོལ་ལོ༔། མ་བསྒོམས་དོན་དང་མ་འབྲལ་བར་གདེང་ཆོས་སོ༔། རང་གི་ངོ་བོ་རང་གསལ་བས་རྣམ་རྟོག་གིས་གོས་པ་མེད་དེ༔། ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོལ་བར་རང་གྲོལ་ལོ༔།

如此將五毒分別念指認為自解脫本智的游舞： 內觀五毒心而不散亂，煩惱未斷卻自凈于本智之中而解脫。愚癡即無分別，本性空無所立，不離此而安住，則自解脫為法界智慧。嗔恨因明晰而自解脫為如鏡智慧。我慢因勝過一切，自解脫為平等性智慧之明空。貪慾從無礙的角度，是妙觀察智慧，自解脫為樂空。嫉妒從無阻礙的角度，自解脫為成所作智慧。 如此，從五根本煩惱衍生的八萬四千煩惱等一切，都解脫為自覺。從五根本智慧衍生的八萬四千法門，皆通達于知一知所有、知所有即一而自解脫。如《廣明》中說："唯一輪迴涅槃之基，自生本智從自生。了知此即稱本智。"又說："因為是種種覺性之力用，覺性解脫為空性。如臣民與國王。" 然後將六識指認為自解脫： 如此觀察六識所攝的境與能境之顯現，以及粗細分別念，無自性如虛空中彩虹消失而解脫。雖從一根源無礙地各別顯現，但本性自生本智如虛空般不動，能動者自顯而凈化解脫。如《日月雙運》中說："誰能了知所緣顯現諸法無自性，於此顯空無二。六識無礙自在。" 如此從超越思維、不可言說的狀態中不散亂而觀察，則解脫一切執法，自解脫于本初清凈的基中。如此了悟之義理，以心專注則無可修，從修與不修的執著中自解脫。不修而不離義理為確信。自性自明故不為分別念所染，一切自解脫為大智慧的游舞。

ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་རོལ་བར་རང་གྲོལ་ལོ༔། ཕྱི་ནང་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་འོད་དུ་རང་ཤར་ཏེ༔། དྲན་ཡེངས་མེད་པར་གདེང་ཆོས༔། ཐག་ཆོད་པའོ༔། ཡི་གེ་མེད་པ་ལས༔། ལྟ་བ་མེད་པས་དེ་ལ་ལྟ་རྒྱུ་མེད༔། ལྟ་བ་བྱར་མེད་ངང་དུ་ཤེས་པར་བྱ༔། ཞེས་དང་༔། དེ་ལྟར་བལྟར་མེད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ན༔། ལྟ་བའི་དོན་ལས་མི་འདའོ༔། ལྟ་བ་ངང་གིས་མེད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན༔། དེའི་ངང་དུ་གནས་པའོ༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ལྟར་ངོ་ཤེས་པས༔། དོན་རང་གནས༔། སྤྲོས་པ་རང་ཆོད༔། མཚན་མ་རང་གྲོལ༔། ཅེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རིག་པ་ཁྲེགས་ཆོད༔། འབྲས་བུ་རང་རྫོགས»༔། «གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་»ལོ«༔། ཐལ་འགྱུར་ལས༔། རང་རིག་རྟོག་པ་ཀུན་བྲལ་བས༔། གྲོལ་ལུགས་ཆེན་པོ་བཞི་དང་བཅས༔། ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར་གཞི་མེད༔། ངང་གིས་གྲོལ་བས་གཉེན་པོ་མེད༔། ཅེར་གྱིས་གྲོལ་བས་མཐོང་སར་ཡལ༔། ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་མེད༔། ཅེས་སོ༔། ཡང་དེ་ཉིད་ལས༔། དེ་ལྟར་རང་སེམས་གྲོལ་གྱུར་ན༔། བར་དོ་མེད་པར་སངས་རྒྱའོ༔། ཞེས་སོ༔། དེ་ལྟར་ངོ་སྤྲོད་པ་གལ་ཆེའོ༔། »། ། «གཉིས་པ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཁྲིད་ཡིག་གཞན་དུ་ཤེས་སོ༔། ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཞལ་གདམས་ཌཱཀྐི་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ལ་གདམས་པ༔། མ་འོངས་ལས་ཅན་ཅིག་དང་འཕྲད་པར་ཤོག༔། ས་མ་ཡ༔། རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔། ཨྠིྀ༔། «མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས།། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ།། ༼༦༽ཁྲེགས་ཆོད་ངོ་སྤྲོད་མཐའ་གྲོལ་ཀློང་ཡངས།»-། PAGE། 42།

一切自解脫為大智慧的游舞。內外無別地自顯為大智慧之光，無有憶念散亂而確信、決定。 如《無文字》中說："無有見地故無可見之對象。應知見地無可作為的狀態。"又說："如此了悟無可見之義，不離見地之義。見地自然無有而非有，安住于其中。" 如此認知后，義理自住，戲論自斷，相狀自解。通達此點，覺性頓斷，果位自圓滿，知一解脫一切。 如《超越》中說："自覺離一切分別，具四大解脫方式：本來解脫故無重複基礎，自然解脫故無對治，當下解脫故見處即消，圓滿解脫故無需努力。" 又于彼中說："如此自心若解脫，無中陰而成佛。" 如此指認極為重要。 第二、頓超引導文另有所知。 指認口訣傳授予空行母益西措嘉：愿未來與具緣者相遇！薩瑪雅！印印印！（ཨྠིྀ，āḥ，आः，啊，阿） 《祖先遺教》中，《隆欽繞絳全集》第六冊《頓斷指認究竟解脫廣闊界》